Obraz społeczeństwa słupskiego

W kasztelani słupskiej w XIII w. i na początku następnego stulecia rozwinęły się stosunki feudalne. Ziemia słupska od 1217 do 1307 r. należała do Pomorza Gdańskiego.

Rozwój dóbr kościelnych postępował powoli. Najwięcej budowli sakralnych było w Słupsku, aż pięć, w tym jedna kaplica NMP w grodzie oraz dwie klasztorne. Następne kościoły parafialne powstawały do początku XIV w. w Bytowie, Cetyniu, Łupawie, Gardnie i Stawięcinie. Norbertanki w Słupsku posiadały aż dwadzieścia wsi, gdy np. klasztor dominikanów nie posiadał prawie żadnych dóbr. Posiadłości wyższych duchownych na terenie Pomorza Sławieńsko-Słupskiego były niewielkie w przeciwieństwie do Pomorza Zachodniego czy Pomorza Gdańskiego. Do własności arcybiskupa gnieźnieńskiego z nadania księcia Świętopełka z 1282 r. należały wsie: Równo, Witkowo, Skwirzyno, Siecie, Gardna, Rębowo, Niestkowo oraz kilka innych obecnie zaginionych. Arcybiskup gnieźnieński w 1294 r. otrzymał od księcia Mściwoja II dobra w Dobieszewie, natomiast biskup kujawski otrzymał natomiast Sierzno w 1303 r.

Na terenie kasztelanii słupskiej przeważała uprawa żyta, owsa i jęczmienia. O samej produkcji zboża świadczą młyny wodne. W Słupsku znajdowały się trzy młyny wodne, jeden ulokowany był koło kościoła św. Mikołaja, drugi na rzeczce wpływającej do Stawu Miedzianego, trzeci natomiast znajdował się na samej Słupi. Bardzo dużą rolę na terenie kasztelani słupskiej odgrywało rybołówstwo na morzu, jeziorze czy rzece. Najistotniejsze znaczenie miał połów śledzi, które eksportowano w głąb Polski.

Warstwa społeczna składająca się z rycerstwa i duchowieństwa kształtowała się w XIII w. Władca nadawał im immunitety ekonomiczne bądź sądownicze. Równocześnie także podnosiła się rola polityczna feudałów. Skutkiem tego było ujarzmienie niższej warstwy społecznej, która stawała się użytkownikiem, a nie posiadaczem ziemi. W czasach kolonizacji niemieckiej w XIV w. znacząco polepszyła się sytuacja chłopa. Wynikało to z kontraktów lokacyjnych, które regulowały wzajemne stosunki.

Ludność Pomorza była słowiańska. W źródłach jest nazywana najczęściej Pomerani lub Pomorani. W XIII w. pojawia się także inna nazwa na określenie mieszkańców okolic Słupska. W dokumentach widnieją nazwy Cassubia i Cassubita. Gromady Niemców zaczęły się osiedlać w lokowanych miastach jak Słupsk (1265) i Darłowo (1270).

Społeczeństwo pochodzące z miast i wsi miało także możliwość kształcenia się w szkołach, które znajdowały się przy parafiach. Uczono tam pisać i czytać, rachunków, katechizmu oraz śpiewu. W szkole znajdującej się przy klasztorze słupskich norbertanek, dziewczęta uczyły się czytania i pisania oraz robótek ręcznych. Szkoła specjalizująca się w kształceniem zakonników znajdowała się przy klasztorze dominikanów.

KAMIL BIERKA, Koło Naukowe Studentów Historyków Akademii Pomorskiej

UM Słupsk

1 2 3
Udostępnij.